Home / Khổng Tử / Tính cách của người quân tử là gì và Khổng Tử nói về quân tử thế nào ?

Tính cách của người quân tử là gì và Khổng Tử nói về quân tử thế nào ?

Nếu hỏi tôi quân tử là gì? Thì xin thưa, quân tử chính là vì sao sáng lấp lánh giữa màn đêm u tối, là hoa mai khoa sắc giữa ngày đông lạnh giá và là cây tùng thanh cao quanh năm xanh tươi bất luận thời tiết luân chuyển thế nào.

Hoa mai khoe sắc giữa ngày đông lạnh giá như khí tiết thanh cao của Quân tử giữa dòng đời đục trong

Tính cách của người Quân tử là gì ?

Ánh sáng lấp lánh của những vì sao, sắc vang rực rỡ của hoa mai và khí tiết thanh cao của cây tùng cũng chính là những hình ảnh chân thực nhất để nói về bậc quân tử. Lặng lẽ hi sinh mà không cần sự công nhận. Thế mà chúng ta lại ngưỡng mộ vì sao sáng giữa bầu trời đen tĩnh mịch, khâm phục sự kiên cường của hoa mai đua sắc giữa ngày đông lạnh giá và lại bị chinh phục bởi khí chất thanh cao của cây tùng xanh mát quanh năm, không bị các yếu tố xung quanh tác động.

Bậc quân tử cũng như vậy, tưởng là không được công nhận nhưng thực ra lại luôn nằm trong trái tim của những người xung quanh,là ánh sáng ấm áp và hiền hòa nhất thế gian.

Người Quân tử là người có đức tính ngay thẳng, công tư phân minh và không khuất tất vụ lợi cho riêng cá nhân. Không những thế, người quân tử còn là người có nhân nghĩa đạo đức nhưng không hề khoe khoang hay tự cao, là người có nội tâm không oán không hận, phong thái ung dung điềm đạm.

Đó cũng là lý do có câu tục ngữ là: “Trữ đắc tội quân tử, bất đắc tội tiểu nhân”, nghĩa là, nếu buộc phải đắc tội với ai đó thì thà chấp nhận đắc tội với bậc Quân tử chứ không nên đắc tội với kẻ tiểu nhân.

Vì kẻ tiểu nhân luôn có tâm tính hẹp hòi, ích kỷ, vụ lợi cá nhân và luôn tìm cơ hội đâm sau lưng người khác còn bậc Quân tử có tấm lòng nhân từ, vị tha và lấy thiện báo ác, vì có những bậc quân tử như thế mà cuộc đời đẹp hơn biết bao nhiêu.

Thà đắc tội với Quân tử chứ không nên đắc tội với kẻ tiểu nhân

Khổng Tử nói về người Quân tử thế nào ?

Thuở ban đầu 2 chữ Quân tử được xuất hiện vào thời nhà Chu, khi vua Chu phân chia đất đai lập nên các Vương hầu, thì con của các vị Vương hầu này được gọi là “Quân tử” hay “Quân chi tử”, đây là danh xưng dành cho những người có địa vị cao quý trong xã hội thời bấy giờ. Nhưng sau đó, vào thời Xuân Thu thì “Quân tử” lại là dành để gọi các bậc quan lại và sĩ phu.

Và 2 chữ “Quân tử” lại được Đức Khổng Tử dành cho những người có đạo đức và phẩm hạnh cao quý, hội tụ đủ Nhân-Lễ-Nghĩa-Trí-Tín, trong đó “Nhân đức” được Khổng Tử đặt ở vị trí hàng đầu.

Bên cạnh đó, 1 người quân tử cũng cần hội tụ trí tuệ và sự dũng cảm, điều này được Đức Khổng Tử viết: “Quân tử nghĩa dĩ vi thượng. Quân tử hữu dũng nhi vô nghĩa vi loạn, tiểu nhân hữu dũng nhi vô nghĩa vi đạo” , tạm hiểu là: người Quân tử phải trọng nghĩa, Quân tử chỉ dũng cảm nhưng không có nghĩa lý thì sẽ chỉ biết làm loạn, tiểu nhân dũng cảm mà không có nghĩa lý thì hành vi bất hảo, chỉ có thể làm trộm cướp.

Đức Khổng Tử lại viết về Quân tử trong Luận Ngữ-Lý nhân: “Phú dữ quý, thị nhân chi sở dục dã; bất dĩ kì đạo đắc chi, bất xử dã. Bần dữ tiện, thị nhân chi sở ác dã; bất dĩ kì đạo đắc chi, bất khứ dã. Quân tử khứ nhân, ác hồ thành danh? Quân tử vô chung thực chi gian vi nhân, tạo thứ tất vu thị, điên phái tất vu thị”. 

Ngụ ý Đức Khổng Tử chính là:

  • Nếu giàu sang phú quý mà không dùng Nhân nghĩa đạo đức để đạt được thì không nên làm.
  • Nếu nghèo hèn không dùng đạo đức nhân nghĩa để thoát nghèo hèn thì không nên làm.
  • Người Quân tử làm việc mà không có đạo đức, nghĩa lý thì sao đáng là bậc Quân tử.
  • Dù vội vã, nguy cấp, dù khốn cùng nguy nan thì bậc quân tử cũng không làm điều trái nhân nghĩa đạo đức, dù đó chỉ là 1 bữa ăn. Đó chính là đức tính cao quý, thanh cao mà chỉ bậc quân tử mới có.

Quân tử hữu cửu tư: thị tư minh, thính tư thông, sắc tư ôn, mạo tư cung, ngôn tư trung, sự tư kính, nghi tư vấn, phẫn tư nan, kiến đắc tư nghĩa” đây chính là 9 phẩm chất của Quân tử mà Khổng Tử đề cập đến trong Luận ngữ-Quý thị.

  1. Phải dùng con mắt công tư phân minh để nhìn nhận đúng, sai
  2. Thính giác phải rõ để nghe chuẩn xác
  3. Sắc mặt bản thân phải luôn ôn hào, điềm đạm
  4. Thái độ luôn khiêm tốn, kính trên nhường dưới
  5. Lời nói phải trung thực
  6. Hành động phải cẩn trọng
  7. Khi gặp điều nghi vấn thì phải làm cho thông suốt, không nghi hoặc
  8. Kiềm chế cảm xúc nóng giận, hành động phải suy xét hậu quả
  9. Không làm điều trái nhân nghĩa để đạt được lợi ích.

Đó là 9 điều cần suy xét mà người Quân tử luôn phải tự vấn để bản thân không phạm phải những lỗi về nhân nghĩa, đạo đức.

Khổng Tử viết trong Khổng Tử gia ngữ – ngũ nghi giải: “Sở vị quân tử giả, ngôn tất trung tín nhi tâm bất oán, nhân nghĩa tại thân nhi sắc vô phạt, tư lự thông minh nhi từ bất chuyên; đốc hành tín đạo, tự cường bất tức, du nhiên nhược tương khả việt nhi chung bất khả cập giả. Thử tắc quân tử dã”. 

Phong thái ung dung của Quân tử tưởng là dễ dàng đạt được, nhưng lại không dễ đạt được cảnh giới ấy

Theo Đức Khổng Tử thì Quân tử là người khiêm tốn, không khoe khoang thể hiện, là người có khí chất thanh cao, luôn làm những việc nhân nghĩa, đạo đức và giúp đỡ người khác bằng tấm lòng bao dung rộng lượng, dáng vẻ và phong thái ung dung, không buồn không hận, nhìn thì rất dễ dàng đạt được nhưng đó lại là cảnh giới không phải ai cũng có thể đạt tới.

Vì theo Ngũ nhi thì người quân tử được xếp ở giữa“người thường, người trí thức, quân tử, người tài đức, thánh nhân” không tranh giành mà cứ lặng lẽ tô điểm và giúp đỡ cho đời.

Thời kỳ xưa khi nói đến Quân tử chúng ta thường nghĩ đến những người nam nhân, và chỉ có nam nhân mới được gọi là người Quân tử nhưng ngày nay khi xã hội đã phát triển, tôi lại thấy rằng rất nhiều phụ nữ đã đạt đến cảnh giới của bậc Quân tử.

Họ là những người hào kiệt, cho đi mà không mong muốn nhận lại, họ dùng trái tim bao dung và sự rộng lượng để hành xử với đời với người, và cứ như thế trong dòng đời đục trong này có những bậc quân tử nam nữ cứ như thế tô đẹp cho đời, hay cuộc đời vì có họ mà đẹp hơn biết bao.

Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi bài viết này và đừng quên truy cập Lời hay ý đẹp để cập nhật bài viết mới nhất nhé !

Loading...

About RiNa Nguyễn

RiNa Nguyễn
Mình là RiNa Nguyễn, đam mê học hỏi, chia sẻ và thích đọc sách. Mình là một người trầm tính dễ thương nhưng hơi nhút nhát, mong muốn được giao lưu và kết bạn với nhiều người hơn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!

Nhận nhiều bài viết mới qua
hộp thư email

Đăng ký để nhận những bài viết cập nhật mới nhất qua email.